„Złoto” z tantalu. Fala oszustw na rynku japońskim, fałszywe kruszce mylą jubilerów
Od kilku miesięcy Japonia odnotowuje mnożące się przypadki oszustw, sprawcy których to oszustw podsuwają swym ofiarom „złoto” – wyglądające na złoto i ważące tyle samo, co złoto, tyle że prawdziwym złotem naturalnie niebędące. Jak się okazuje, działające w Kraju Kwitnącej Wiśni grupy „przedsiębiorczych” indywiduów wypracowały metodę wytwarzania przedmiotów łudząco podobnych do kruszcu, w których jednak metal szlachetny zastępowany jest tantalem.
Tantal to metal rzadki, odporny na korozję, o temperaturze topnienia około 3 tys. °C. Wykorzystywany jest głównie w zaawansowanych zastosowaniach przemysłowych: trafia on do kondensatorów sprzętu łącznościowego, implantów medycznych czy części lotniczych. Jako taki jest metalem dość cennym, choć naturalnie jego wartość jest nieporównywalna ze złotem. Nie podlega standaryzowanym notowaniom i bywa sprzedawany nawet za około jednej setnej ceny złota. Metal ten, w formie proszku i prętów, wycenia się bowiem w setkach dolarów za kilogram, podczas gdy uncja kruszcu kosztuje obecnie blisko 3900 dolarów).
Nie wszystko złoto, co waży tyle co złoto
Tę różnicę cenową wykorzystują japońscy oszuści – wprowadzając do „obrotu” elementy wykonane z tantalu, platerowane złotem i z wybitą cechą probierczą «K18». Mogłoby się wydawać, że taka podróbka zostanie szybko wykryta – cechy tantalu mocno to jednak utrudniają i pomagają oszukać wszystkie standardowe metody kontroli. Tantal jest bowiem niemagnetyczny, kwas azotowy prawie na niego nie działa, zaś analiza rentgenowska przy grubszym pozłoceniu jest w stanie odnotować właściwości wyłącznie powierzchni. Nawet przecięcie takiego elementu nie musi nic rozstrzygać, bowiem złoty platerunek rozciera się na krawędzi cięcia.
Zawiodą tutaj także metody Archimedesa. Gęstość tantalu, rzędu 16,65 g/cm³, leży bowiem bardzo blisko przedziału właściwego dla stopów złota próby 750, wynoszącym 15,5-16,6 g/cm³. Różnica znika zatem w granicach błędu pomiarowego, zaś ważenie czy to w powietrzu, czy w wodzie, daje odczyty właściwe dla złota… Notabene w podobnym charakterze fałszerze wykorzystują także wolfram, którego gęstość, rzędu 19,25 g/cm³, jest z kolei bardzo zbliżona do gęstości czystego złota – 19,32 g/cm³. Te podobieństwa sprawiają, że na oszukańcze wyroby „ze złota” dają się nabrać nie tylko szarzy klienci.
Japonia na złotej „fali”
Ofiarą machlojek z tantalem w roli głównej seryjnie padają bowiem japońscy jubilerzy i lombardy. Od czerwca do sierpnia takie przypadki odnotowano w ośmiu prefekturach, między innymi w Saitamie, Chibie, Hyogo i Fukuoce. Na początku września tokijska policja (Keishichō) ostrzegła przed zjawiskiem, apelując o sprawdzanie tożsamości sprzedających i składu metalu. Za procederem stać mają „anonimowe, płynne grupy przestępcze” (tokuryū, jap. 匿名流動型犯罪グループ), werbujące przez media społecznościowe chętnych na tzw. ciemną pracę dorywczą (yami baito) i zapewniając, że wystarczy zanieść przedmiot do skupu.
To kolejne z coraz dłużej serii oszustw, przestępstw i nieprawidłowości, które w tym roku odnotowała Japonia w sektorze metali szlachetnych. Były to zarówno wyłudzenia oraz inwestycyjny scam, jak i przypadki spektakularnego przemytu, a nawet „tradycyjne” rabunki oraz kradzieże – co o tyle nietypowe, że Cesarstwo Wschodzącego Słońca od przysłowiowego zawsze uchodziło za kraj o wyjątkowo niskiej przestępczości. Niestety, japoński rząd, zamiast działań wymierzonych bezpośrednio w przestępców, chce bowiem dokręcić śrubę wszystkim, zaostrzając reżim nadzorczy również nad zupełnie uczciwymi posiadaczami złota.
