ZEA: nie jesteśmy w stanie powstrzymać nielegalnego kruszcu. Prawie 600 ton tylko w ciągu jednego roku

ZEA: nie jesteśmy w stanie powstrzymać nielegalnego kruszcu. Prawie 600 ton tylko w ciągu jednego roku

Zjednoczone Emiraty Arabskie od lat pełnią rolę globalnego zaworu między krajami wydobywającymi złoto a rynkami, które je chłoną, choć same nie posiadają znaczących złóż. Normalnie nie byłoby w tym nic dziwnego – hub handlowy nie musi być jednocześnie hubem wydobywczym. Historia handlu kruszcami zna jednak wiele przypadków, w których złoto zmieniało swoją oficjalną metrykę pochodzenia równie łatwo, co właściciela. ZEA zajmują w tej historii miejsce szczególne, bowiem dla metalu o rodowodzie, nazwijmy to, trudnym do udokumentowania Dubaj stał się wygodną bramą na światowe rynki.

Wygodną – choć nietanią, na handlu tym bowiem Emiraty mają czerpać sute profity. Taka jest teraz raportu szwajcarskiej organizacji SWISSAID, który opublikowano w mijającym tygodniu. Jak twierdzi raport pt. „Laundered in the Emirates”, brama ta jest szeroko otwarta dla kruszcu o szemranej lub wprost mrocznej proweniencji. W Dubaju jest jednak „prany” – traci swój ślad pochodzenia, jest przetapiany, i zaopatrzony w sygnatury tamtejszych rafinerii kruszcu opuszcza Emiraty jako złoto o nieskazitelnej reputacji, szybko znajdując nabywców na międzynarodowych rynkach królewskiego metalu.

Raport dotyczy roku 2024 (za rok 2025 nie ma jeszcze kompletu danych). Jak oskarżają autorzy, do ZEA wjechało wówczas co najmniej 591 ton nielegalnego złota, wartego – przy aktualnych cenach (tj. z początku listopada 2026 r.) 74 mld dolarów. Taka ilość kruszcu odpowiadać miała 42 procentom całego emirackiego importu kruszcu. Strumień ten ma przy tym dwa źródła. Pierwsze tworzą 453 tony wywiezione bez zgłoszenia eksportowego z krajów Afryki, choć odprawione w ZEA jako towar oficjalny. Drugie stanowią 174,5 tony złota objętego sankcjami i/lub pochodzącego z terenów objętych wojną, tj. z Rosji, Jemenu i Sudanu.

Emiraty kupują złoto

Metodologia raportu opiera się na analizie luk handlowych w bazie UN Comtrade, analizowanej pod kątem kodu taryfowego 7108 (złoto nieobrobione, półprodukty i proszek) oraz na dokumentacji audytowej 24 hut. Jak twierdzą szwajcarscy działacze, co najmniej 413 ton złota sprowadzonego przez Emiraty stanowiło metal po prostu szmuglowany z Afryki. Kolejne 40 ton złota afrykańskiego oraz 84,5 tony rosyjskiego miało trafić do ZEA za pośrednictwem firm-słupów w krajach trzecich, służących jako pośrednicy. W przypadku kruszcu rosyjskiego jest to Armenia, w przypadku afrykańskiego często kraje takie jak Uganda lub Rwanda.

Wykres importu złota do ZEA z wybranych krajów Afryki
Źródło: SWISSAID, „Laundered in the Emirates”

Mając wnioski z raportu na względzie, SWISSAID domaga się, aby Zjednoczone Emiraty Arabskie wpisać na unijną listę jurysdykcji wysokiego ryzyka, a także wymusić jawność w odniesieniu do tożsamości podmiotów uczestniczących w handlu oraz hut i rafinerii złota. Na własną, szarą listę ZEA wpisała ze swej strony w marcu 2022 Grupa Zadaniowa ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF). Emiratczycy, którzy mieli już pewne nieprzyjemności ze strony innych krajów z uwagi na swój stosunek do przestrzegania międzynarodowych sankcji również i w innych dziedzinach finansów, są zresztą świadomi zagrożenia dla swojego wizerunku.

Ważne, by się starać

Od stycznia 2023 roku obowiązują w ZEA przepisy dot. należytej staranności (due diligence) w pozyskiwaniu złota, oparte na pięcioetapowych wytycznych Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), przewidujące audyt zewnętrzny i jawność raportowania. Na forum Dubajskiej Konferencji Metali Szlachetnych (Dubai Precious Metals Conference), tamtejsze Ministerstwo Gospodarki nakazało rafineriom poddanie się audytom zewnętrznych, certyfikowanych audytorów, których należało zaangażować do stycznia 2024 roku, ze sprawozdaniami do marca.

Tyle, że efekty tych audytów były ciekawe. Spośród 52 raportów oceniających produkcję emirackich rafinerii złota za lata 2023–2025 zaledwie dwa zakłady uznano za bez zarzutu. Spośród pozostałych 23 rafinerie oceniono jako dopuszczające się wykroczeń niskiego ryzyka, 18 – średniego ryzyka, zaś 9 – wysokiego. W omawianym w raporcie 2024 roku Emiraty zawiesiły działalność 32 hut za 256 przypadków naruszeń przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. FATF doceniła jednak działania kontrolne i w lutym 2024 r. wykreśliła kraj z szarej listy, z założeniem zakończenia monitorowania działań kraju w lutym 2027 r.

Tymczasem złoto szmuglowane z Afryki w dalszym ciągu różnymi drogami trafia do Dubaju – w dobrze pojętym interesie zarówno lokalnych wydobywców i przemytników, jak i emirackich nabywców.

Jesteś zainteresowany zakupem srebra lub złota inwestycyjnego? Sprawdź ofertę FlyingAtom.Gold!