Ceny energii w Europie wystrzeliły. Winne niestabilne OZE?

Ceny energii elektrycznej w Europie przekroczyły 600 EUR za megawatogodzinę (MW/h) w związku z gwałtownym spadkiem produkcji energii z elektrowni wiatrowych. Presja cenowa nie ogranicza się do rynku bieżącego. Utrzymujące się wysokie ceny kontraktów terminowych na energię pokazują, że uczestnicy rynku obawiają się dalszych problemów z podażą i kosztami produkcji prądu. Co więcej, gaz bardzo zdrożał w ostatnich tygodniach, a to właśnie elektrownie gazowe często wyznaczają krańcową cenę prądu na rynku hurtowym w Europie.

• Gwałtowny wzrost cen energii elektrycznej budzi obawy o kondycję konsumentów w sezonie zimowym, a kraje z wysokim udziałem odnawialnych źródeł mierzą się z poważnym wyzwaniem.
• Wysokie ceny gazu ziemnego dodatkowo podbijają koszty, a rosnące zapotrzebowanie na ogrzewanie może jeszcze bardziej pogłębić napięcia na rynku energii.
• Według szacunków MetDesk, na które powołał się Bloomberg, temperatury w Europie mają być w tym tygodniu o 1 do 3 stopni Celsjusza niższe od normy, co może sprzyjać wzrostom.

Elektrownie wiatrowe zawodzą w najgorszym momencie

Ceny energii elektrycznej w Europie gwałtownie wzrosły, a w poniedziałkowym szczycie wieczornym przekroczyły miejscami 600 EUR/MWh. Przyczyną jest załamanie produkcji energii z wiatru i ograniczona generacja z paneli słonecznych. Według prognoz meteorologicznych niekorzystne warunki utrzymają się przynajmniej do środy, szczególnie w Niemczech, Wielkiej Brytanii oraz krajach Beneluksu. Powoli przemieszczający się front atmosferyczny przynosi jednocześnie zachmurzenie i niemal bezwietrzną pogodę.

To zjawisko znane już w Niemczech jako Dunkelflaute, czyli okres jednoczesnego niedoboru energii z wiatru i słońca. Teraz europejski system energetyczny musi w krótkim czasie zastępować tanią produkcję odnawialną znacznie droższą energią z elektrowni konwencjonalnych. Im większy udział OZE w miksie energetycznym, tym większego znaczenia nabiera dostępność elastycznych źródeł rezerwowych, magazynów energii i połączeń transgranicznych. Sama rozbudowa mocy wiatrowych nie eliminuje ryzyka takich epizodów, jeśli nie towarzyszą jej inwestycje w stabilizację systemu.

Wielka Brytania ostrzega przed niedoborem mocy. To przez gaz?

Brytyjski operator sieci elektroenergetycznej ostrzegł, że w poniedziałek rano dostępne rezerwy mocy mogą okazać się niewystarczające. Prognozowany niedobór względem wymaganego marginesu bezpieczeństwa wynosił około 1,4 GW. Nie oznacza to automatycznie przerw w dostawach prądu, ale wskazuje na konieczność pozyskania dodatkowych mocy lub ograniczenia zapotrzebowania w najbardziej wymagających godzinach.

Europa staje więc przed szczególnie niekorzystnym połączeniem słabszej podaży energii i rosnącego popytu w sezonie grzewczym. Kluczową rolę ponownie odgrywa gaz ziemny. Elektrownie gazowe często wyznaczają cenę krańcową na hurtowym rynku energii, wzrost ich wykorzystania przy już wysokich cenach paliwa przekłada się na koszt prądu w całym systemie. To tłumaczy, dlaczego nawet kraje dysponujące znacznymi mocami odnawialnymi pozostają podatne na gwałtowne skoki cen.

Energia będzie droższa niż poprzedniej zimy

We Francji cena energii elektrycznej na rynku dnia następnego osiągnęła na poniedziałek 334,12 EUR/MWh, najwyższy poziom od grudnia 2022 roku. W Niemczech wyniosła 345,64 EUR/MWh, natomiast w niektórych piętnastominutowych przedziałach wieczornego szczytu przekroczyła 600 EUR/MWh. Niepokojące sygnały płyną również z rynku terminowego.

Grudniowe kontrakty na energię w Niemczech i Francji kosztują już blisko 200 EUR/MWh, ponad dwukrotnie więcej niż rok wcześniej. Oznacza to, że uczestnicy rynku nie traktują obecnych napięć wyłącznie jako kilkudniowego problemu pogodowego. Wyceny uwzględniają także ryzyko utrzymywania się wysokich kosztów produkcji w kolejnych tygodniach.

Najważniejszy wniosek jest taki, że europejska energetyka coraz silniej odczuwa nie tylko poziom cen paliw, ale także zmienność dostępnych mocy wytwórczych. Przy niskiej produkcji OZE nawet przejściowy wzrost zapotrzebowania może wywołać nieproporcjonalnie dużą reakcję cen. Dla energochłonnego przemysłu oznacza to trudniejsze planowanie kosztów, a dla gospodarek europejskich ryzyko kolejnego impulsu inflacyjnego, szczególnie jeśli podobne epizody będą powtarzać się przez całą zimę.

Stary Kontynent zmaga się z gospodarczym spowolnieniem, choć nastroje inwestorów wzrosły w ostatnim czasie. Dane te opisaliśmy, w artykule Nastroje inwestorów w Europie rosną? Oto co pokazał indeks Sentix