Państwo nieświadome, co dzieje się z jego rezerwami złota. Krajowy organ nadzorczy publikuje wyniki audytu
Rezerwy złota, które zgromadziła Holandia, są całkiem pokaźne, zaś ich wartość rośnie. Jednak Królestwo Niderlandów jako takie, uchodzące za ich teoretycznego właściciela, wie o nich zaskakująco niewiele — a przynajmniej niewiele chce wiedzieć. Co więcej, nawet gdyby wiedziało i chciało to złoto wykorzystać, nie miałoby ku temu planu ani też przewidzianych procedur – ani nawet porozumienia między Bankiem Niderlandów ( De Nederlandsche Bank, DNB) a Ministerstwem Finansów (Ministerie van Financiën). Takie właśnie wyrzuty stawiają holenderskiemu państwu audytorzy.
Holenderska Izba Obrachunkowa (Algemene Rekenkamer) opublikowała w mijającym tygodniu raport pt. „Focus op de goudvoorraad„, sporządzony, jak nazwa wskazuje, w formule badania fokusowego (focusonderzoek), czyli zestawu faktów bez rekomendacji. Materiał dotyczy narodowych rezerw złota tego kraju, przechowywanych w czterech miejscach: we własnym obiekcie DNB na terenie bazy wojskowej New Amsterdam w Huis ter Heide, pod w Zeist, a także w skarbcach Banku Anglii w Londynie, Banku Kanady w Ottawie oraz oddziału amerykańskiej Rezerwy Federalnej w Nowym Jorku.
Holandia ma złoto…
Rezerwy te wynoszą niezmiennie 612,45 tony kruszcu (stan ten utrzymuje się od 2008 roku – wówczas Holandia przestała wyprzedawać swoje złoto, co czyniła we wcześniejszych latach). Pod koniec 2025 roku holenderskie zapasy królewskiego metalu wyceniano na 72,2 mld euro. Od 2010 roku ich wartość wzrosła blisko czterokrotnie. To z pewnością można uznać za aspekt pozytywny – jakkolwiek, jak wspomniano, audytorzy nie pokusili się o ocenę wyrażoną explicite. Z drugiej strony, wyszczególnili oni także cały szereg faktów, które i bez dołączonej oceny mają wydźwięk mocno negatywny.
Audytorzy ustalili bowiem, że między Bankiem Niderlandów a resortem finansów nie zaistniały żadne formalne uzgodnienia ani też nie opracowano scenariuszy użycia rezerwy, gdyby Holandia znalazła się w kryzysie. Nie rozstrzygnięto, kto decyduje, kiedy złoto zostanie sprzedane lub przemieszczone i czy w ogóle to nastąpi. I choć beneficjentem zbycia lub zastawienia rezerw miałoby być holenderskie państwo, to bank centralny twierdzi, że to on jest ich dysponentem (w domyśle – faktycznym właścicielem…?). Przytakuje mu zresztą minister Eelco Heinen, który twierdzi, że wiążące ustalenia ograniczyłyby niezależność banku.
…ale nie ma pewności, co z nim może zrobić
Podobnie wygląda kontrola stanu rezerw, do której holenderskie państwo w teorii ma prawo. Doroczna „weryfikacja” złota przechowywanego za granicą opiera się jednak na oświadczeniach tamtejszych banków centralnych, a zewnętrzny audytor, firma KPMG, towarzyszy przy kontrolach fizycznych wyłącznie w Zeist, gdzie leży 14 tys. sztabek o wadze 12,5 kilograma, a także tysiąc skrzyń złotych monet. Resort finansów, jedyny akcjonariusz banku, skądinąd sam zalicza zarządzanie rezerwami złota do żywotnych interesów państwa. Jak sugeruje raport, nie widzi jednak potrzeby, by regularnie dopytywać o ich stan.
W takich warunkach rząd być może więcej dowie się o rezerwach złota z mediów. Jak przykładowo w kwestii przesunięć swojego kruszcu, które Holandia od ponad dekady realizuje. W 2014 roku bank po cichu sprowadził z Nowego Jorku 122,5 tony, z kolei w 2023 roku przeniósł ok. 188,6 tony do nowego centrum gotówkowego (Cashcentrum) w Zeist. Między marcem a sierpniem br. roku wywiózł z Nowego Jorku i Ottawy 86,4 tony warte około 10,3 mld euro, z czego 59 ton sprzedał, odkupił zaś w Londynie. Udział Londynu wzrósł z 18,1 do 32,2 proc., w Zeist pozostało 30,8 proc., zaś w Nowym Jorku i Ottawie – po 18,5 proc.
