Wezwanie ze skarbówki, a Ty nie masz historii z Zondy. Co teraz?

Sytuacja związana z Zondą jest doskonale znana każdemu. Coraz częściej natomiast zgłaszają się do nas osoby z tym samym pismem w ręku. Chodzi o wezwanie z Urzędu skarbowego z zapytaniem o lata 2021-2022. Najczęściej w wezwaniu fiskus prosi o zestawienie transakcji i pyta, dlaczego nie złożono PIT-38. I tu zaczyna się kłopot, bo giełdy już nie ma. Natomiast nikt praktycznie nie eksportuje CSV na zapas. Co teraz? Zostały maile z potwierdzeniami wpłat i przelewy w banku. To jednak za mało z perspektywy rozliczenia. W tym artykule dowiesz się, co da się zrobić bez zestawienia i czego raczej nie warto robić.

Urząd ma Twój rachunek, nie ma Twojej giełdy

Wiele osób zakłada, że skarbówka dostała dane z giełd albo z prokuratury i przychodzi z gotowym materiałem. W praktyce nie jest tak. Jest zupełnie inaczej. Urzędy opierają się wyłącznie na rachunku bankowym. Urzędnicy nie mają dostępu do samych transakcji giełdowych. Ponadto nie zawsze wiedzą, z jakiej konkretnie giełdy pochodzą krypto/fiat

Najczęściej zapalnikiem bywa przelew od spółki obsługującej płatności Zondy. Progiem do typowania jest kwota. W dużych miastach to zwykle kilkaset tysięcy złotych. W mniejszych urząd reaguje już natomiast przy niższej sumie. W przypadku dużych miejscowości spotykamy się z przedziałem 300-500 tys. zł. Urzędnicy przyznają, że często powodem wezwania są donosy. Z nieoficjalnych rozmów wynika też, że fiskus ma odgórne wytyczne, ilu podatników muszą sprawdzić, i rozliczają się z tego raportami.

Dlaczego brak zestawienia z Zondy jest realnym problemem?

Przychodem jest wymiana waluty wirtualnej na pieniądze, towar, usługę albo prawo majątkowe, a także zapłata nią zobowiązań. Kosztem są udokumentowane wydatki poniesione bezpośrednio na jej nabycie oraz koszty zbycia. Urząd chce więc dowodu kosztów, najlepiej w postaci zestawienia z giełdy.

Często zresztą sam zwraca się do giełdy o to samo, żeby porównać wersje. W przypadku Zondy może się to nie udać. Interpretacje podatkowe, szczególnie starsze, dopuszczają jednak, że dowodem może być sam przelew bankowy, o ile wynika z niego, jaką walutę wirtualną kupiono i za ile. Mamy też wrażenie, że urzędy znają ten problem. Z naszych doświadczeń wynika, że istnieje wytyczna Ministerstwa Finansów, żeby przy braku zestawienia opierać się na samych transferach przychodzących. Mówimy tu o praktyce, którą obserwujemy, nie o przepisie, na który możesz się powołać.

W jaki sposób urzędy postrzegają transakcje krypto?

Sama wypłata z giełdy jest potencjalnie przychodem. Urzędy często twierdzą, że tak jest, ale skoro tak, to konsekwentnie wpłata na giełdę powinna być kosztem. Wypłata też nie ma przecież udokumentowania, że wynikała ze sprzedaży krypto. To pewna niejasność, gdyż mimo to urząd traktuje ją jako przychód.

W tym zakresie udało nam się porozmawiać z pracownicą jednego z urzędów. Przyznała, że scenariusz, w którym ktoś tylko wpłaca i wypłaca, nie robiąc żadnej transakcji, jest raczej niemożliwy. Sporo osób handlowało i trzymało środki przez jakiś czas na koncie giełdowym w złotówkach. Obecnie niezwykle ciężko będzie policzyć przychody i koszty bez zestawienia. A tego pozyskać się nie da. Naszym zdaniem trzeba wtedy sięgnąć po podstawowe zasady Ordynacji podatkowej:

• działanie w zaufaniu do podatnika,
• rozstrzyganie wątpliwości na jego korzyść,
• dobra wiara.

Część urzędów to akceptuje. Argument o wpłacie jako koszcie trafia na korzystny grunt.

Oświadczenie z art. 180 Ordynacji podatkowej

Praktycznym narzędziem jest oświadczenie. Art. 180 Ordynacji podatkowej pozwala dopuścić jako dowód wszystko, co może pomóc wyjaśnić sprawę i nie jest sprzeczne z prawem. Jeśli przepis nie wymaga urzędowego zaświadczenia, organ odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Treść może być krótka. Przykładowe oświadczenie wygląda tak:

Ja, niżej podpisany – Jan Kowalski, działając w trybie art. 180 Ordynacji podatkowej, niniejszym składam oświadczenie, że w związku z przelewami z rachunku bankowego X na rachunek bankowy Y całą kwotę transferu przeznaczyłem na zakup walut wirtualnych. Niniejsze oświadczenie składam pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

Imię i nazwisko oraz oznaczenia rachunków X i Y są tylko przykładowe. Przy każdej sprawie trzeba je zastąpić prawdziwymi danymi i konkretnymi przelewami. Do oświadczenia warto dołączyć maile z potwierdzeniami depozytów, jeśli się zachowały.

Co faktycznie złożyć w urzędzie?

Mając oświadczenie i potwierdzenia przelewów, składa się komplet z trzech elementów:

• wyjaśnienie swojej sytuacji wraz z opisem, jak przygotowano deklarację,
• deklarację PIT-38,
• oświadczenie z art. 180 razem z potwierdzeniami przelewów.

W wyjaśnieniu nie trzeba się rozpisywać o przyczynach braku wcześniejszego rozliczenia. Wystarczy wskazać brak wiedzy o obowiązku bieżącego składania PIT-38.

Czynnego żalu nie składalibyśmy. Skoro urząd już wie o potencjalnym czynie i wysłał wezwanie, czynny żal zwyczajnie nie zadziała. Inaczej jest, gdy to Ty jesteś pierwszy i urząd jeszcze nie pisał. Wtedy można złożyć zaległą deklarację z czynnym żalem.

Czy grozi Ci 75% karnej stawki od nieujawnionych źródeł?

Raczej nie musisz się tym przejmować, ponieważ przy kryptowalutach stosuje się ją incydentalnie. W typowej sprawie fiskus chce po prostu zwykłych 19% od zysku ze sprzedaży. Postępowanie karnoskarbowe za brak deklaracji podatkowej to też raczej wyjątek. W naszej praktyce spotkaliśmy się z nim zaledwie kilka razy. Jeśli już do niego dojdzie, zwykle najlepsze jest dobrowolne poddanie się karze. Najczęściej sprawa zakończy się przy 10-20% kwoty uszczuplenia. Realne, dotkliwe sankcje uderzają w wielomilionowe oszustwa, a nie w zwykłych inwestorów.

Wszystko powyżej opisuje praktykę, którą widzimy w sprawach, i nasze oceny. Należy zastrzec, że każdy przypadek trzeba przeanalizować indywidualnie. Zanim cokolwiek wyślesz do urzędu, policz, ile realnie wpłaciłeś i ile wypłaciłeś. Jeśli dostałeś takie wezwanie i chcesz je z kimś omówić, zajmujemy się takimi sprawami w Kancelarii Etlex.