Polska mocno skorzystała i korzysta ze środków UE. Problem w tym, że ten model się wyczerpuje
Debata o tym, czy Polska skorzystała z wejścia do Unii Europejskiej trwa od lat i to mimo tego, że według wyliczeń Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej w ciągu 22 lat naszego członkostwa (do lutego 2026 roku) otrzymaliśmy z brukselskiego budżetu ponad 273 mld euro (ok. 1,1 biliona zł), wpłacając w tym czasie ok. 101,4 mld euro składek. Obecnie trwa jednak debata dot. przyszłego budżetu UE. Co w najbliższych latach powinien zrobić nasz kraj?
Polska w Unii Europejskiej
Jak wynika z tegorocznego raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego, realny PKB per capita Polski do 2024 r. okazał się wyższy o ok. 42 proc. niż gdybyśmy nie przystąpili do UE. W praktyce oznacza to, że bez UE nasza gospodarka byłaby dzisiaj nawet o 30 proc. mniejsza. Zyski z akcesji wynikają w dużej mierze z korzyści z dołączenia do wspólnego rynku europejskiego, co ułatwiło handel, inwestycje międzynarodowe, a także poprawiło ład instytucjonalny, czytamy w dokumencie.
Do tego dochodzą miliardy euro, które Polska dostała z budżetu UE. Od wejścia do wspólnoty otrzymaliśmy ponad 273 mld euro, tj. ok. 1,1 biliona zł licząc według dzisiejszego kursu. Po uwzględnieniu naszych wpłat do budżetu UE, do końca lutego tego roku Polska zyskała ponad 171 miliardów euro, czyli ponad 728 mld złotych. Co to oznacza w praktyce? Że z budżetu unijnego dostajemy znacznie więcej pieniędzy niż do niego wpłacamy, dodaje Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
W tym samym komunikacie resortu dodano, że w nowej perspektywie unijnej 2028-2034 Polska będzie największym beneficjentem unijnego budżetu, gdyż mamy mieć szanse na 123 miliardy euro, czyli według dzisiejszego kursu ponad pół biliona złotych. Warto dodać, że kwota ta nie jest jednak ostateczna, ponieważ negocjacje nad budżetem UE nadal trwają.
Na co wydawane są środki unijne? To inwestycje publiczne i samorządowe (często wkład unijny pokrywa od 50 do 85 proc. kosztów projektów), wydatki na infrastrukturę transportową i energetyczną, dotacje na rolnictwo oraz na transformację cyfrową i klimatyczną.
Warto jednak dodać, że zależność makroekonomiczna od samych środków, które pochodzą z Brukseli zmniejsza się wraz ze wzrostem zamożności kraju. Z danych Związku Przedsiębiorców i Pracodawców, jakie przedstawiła Rzeczpospolita, wynika, że obecny model wzrostu oparty na m.in. napływie funduszy unijnych stopniowo traci na znaczeniu. Zresztą od samych dotacji ważniejszy staje się sam handel, czyli możliwość korzystania ze wspólnego rynku.
Budżet UE będzie mniejszy?
Warto dodać, że Polska i tak powinna przygotowywać się już na scenariusz, w którym będzie z brukselskiego budżetu otrzymywać mniej. W tym tygodniu Przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa zaproponował, by nowy budżet UE na lata 2028-34 był o 10 proc. mniejszy w stosunku do pierwotnego projektu. I tak mowa o budżecie wyższym od tego obecnego o blisko jedną czwartą (o 312,06 mld euro w cenach stałych z 2025 r.).
Costa chce, by wydatki UE na lata 2028-34 znalazły się na poziomie 1,58 bln euro wobec 1,76 bln euro proponowanych przez KE w cenach stałych z 2025 r. W przypadku pozycji dotyczącej spójności gospodarczej, terytorialnej i społecznej redukcja wynosi około 2,5 mld euro, czyli 0,6 proc. w cenach stałych z 2025 r. Środki na rolnictwo mają pozostać nietknięte. Potencjalnie spadną wydatki na obronność: ze 115,7 mld euro proponowanych przez KE do poziomu 81,2 mld euro (w cenach z 2025 r.).
Wszystko w uspokajającym tonie skomentował już wiceminister spraw zagranicznych Ignacy Niemczycki, który powiedział PAP, że Polska w nowym budżecie otrzyma niezmiennie największą kopertę. Dodał, że cięcia w funduszach na regiony są wręcz symboliczne.
Polska a dotacje UE
Nie powinniśmy jednak jako kraj stale polegać na dotacjach UE. Jak wynika z analizy Związku Przedsiębiorców i Pracodawców, model ten się wyczerpuje, co oznacza, że dalszy wzrost PKB nad Wisłą może zależeć w większym stopniu od tego, jak będziemy wpływać na regulacje powstające w Brukseli. Do tego zadaniem rządzących powinno być wspieranie innowacyjnych przedsięwzięć, które mogłyby pomóc nam w rywalizacji gospodarczej w naszym regionie i poza nim.
