PKB Polski niemal nieprzerwanie rośnie. Czy ten wzrost jest jednak zagrożony?
Nominalny (bieżący) produkt krajowy brutto (PKB) Polski wynosi, według stanu na 2026 r., 1,13 biliona dolarów, podaje Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW). Dla porównania: w 1989 r. PKB wynosiło 67 mld dol. Pokazuje to, jak nasz kraj zyskał na zmianie modelu gospodarczego i przyłączeniu do bloku zachodniego. Tyle że może się to skończyć.
PKB Polski po 1989 r.
4 czerwca 1989 r. odbyły się w Polsce wybory, które na dobre rozpoczęły proces demokratycznych, ale też gospodarczych przemian. To, jaką drogę przeszliśmy przez ten czas, najlepiej pokazuje PKB, które w 1989 r. wynosiło 67 mld dol., a dziś 1,13 bln dol.. Inne dane? PKB Polski per capita w 1989 r. znajdowało się na poziomie ok. 5684 dol. (w ujęciu międzynarodowym według parytetu siły nabywczej, PPP, w cenach stałych), obecnie to aż 31 186 dol.. W 1990 r. PKB per capita Polski (w PPP) stanowiło 41 proc. średniego PKB państw wchodzących w skład dzisiejszej UE. W 2023 r. było to już nieco ponad 80 proc..
Szybki wzrost gospodarczy Polski po 1989 r. był możliwy dzięki szeregowi reform oraz napływowi bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Wartość BIZ w Polsce w latach 1990-2022 wzrosła aż 334-krotnie. Członkostwo w Unii Europejskiej znacznie przyspieszyło ten proces, co widać po skokowym wzroście inwestycji po akcesji w 2004 r. Inwestycje te przyczyniły się do wzrostu eksportu i modernizacji przemysłu. Chociaż udział BIZ w gospodarkach państw Europy Środkowo-Wschodniej zmalał po kryzysie finansowym w 2008 r. z 3,7 proc. do 2 proc. w 2022 r., to kraje regionu jednak stopniowo zwiększały swój udział w globalnym handlu towarami. Z niecałych 1,5 proc. w 1993 r. wzrósł on do ponad 4,8 proc. w 2023 r. Od 1989 r. udział samej Polski w światowym eksporcie towarów wzrósł z 0,43 proc. do 1,6 proc. w 2023 r. To ponad 28-krotny wzrost polskiego eksportu, co znacząco przyczyniło się do rozwoju gospodarczego kraju, wyliczają eksperci Polskiego Instytutu Ekonomicznego.
Czy dalszy wzrost jest zagrożony?
Czy wzrost ten można jednak uznać za zagrożony? Ostatnie doniesienia ze świata geopolityki sugerują, że tak.
Polska gospodarka (i giełda) zyskała poprzez włączenie jej do Unii Europejskiej. Na to nałożyło się dołączenie do Unii Europejskiej i NATO. Szczególnie to ostatnie zwiększyło nasze geopolityczne bezpieczeństwo, a tym samym skłoniło zagraniczne firmy do inwestowania nad Wisłą. Sugerować może to poniższy wykres SGH. Po 1999 r., czyli po dołączeniu do NATO, inwestycje te były w skali roku nawet parokrotnie wyższe niż przed tym okresem (wyjątkiem były tylko pojedyncze lata).
Problemem mogą okazać się jednak spodziewane zmiany geopolityczne. Jak podał New York Times, w czasie negocjacji w Abu Zabi, Rosja domagała się m.in. wycofania wojsk NATO z Polski i innych państw regionu. Do tego miało dojść zakończenie rozszerzania NATO na wschód.
Rosja chciała też, by Francja i Wielka Brytania wykluczyły możliwość użycia swojej broni jądrowej do ochrony innych europejskich państw.
Dlaczego powinno nas to martwić? Ponieważ rozmowy USA-Europa-Rosja ponownie ruszają i istnieje ryzyko, że Zachód dokona pewnych ustępstw względem Moskwy, by zakończyć wojnę z Ukrainą. Jeżeli Amerykanie zgodzą się na ustępstwa, których domaga się Kreml, zagraniczny kapitał może zacząć uciekać z naszego kraju, gdyż stanie się on miejscem o wiele bardziej zagrożonym wojną niż dotychczas.
