Pierwsze takie retorsje: Waszyngton uderza w inwestycje w chińskie startupy
Amerykański Departament Skarbu nałożył karę na firmę Amidi LLC w wysokości 200 tysięcy dolarów za brak zgłoszenia inwestycji w chiński startup AI. Jest to pierwsza kara finansowa wydana w ramach Outbound Investment Security Program, który obowiązuje od 2 stycznia 2025 roku. Restrykcje przyjęte w ramach tego programu zakazują lub nakładają obowiązek notyfikacji w odniesieniu do inwestycji realizowanych przez amerykańskie firmy, których beneficjentami byłyby chińskie podmioty rozwijające zaawansowane systemy sztucznej inteligencji, półprzewodniki i technologie kwantowe.
Program OISP wprowadzono dekretem wykonawczym 14105 z 9 sierpnia 2023 r. Przepisy (31 CFR Part 850) weszły w życie 2 stycznia 2025 r. Przewidują one, że inwestycje w firmy z Chin, Hongkongu i Makau z branż półprzewodników, mikroelektroniki, technologii kwantowych oraz AI są albo zakazane, albo wymagają powiadomienia Departamentu Skarbu w ciągu 30 dni od zamknięcia. W grudniu 2025 r. Kongres uchwalił COINS Act, który kodyfikuje program i rozszerza go (geograficznie) na Kubę, Iran, Koreę Północną, Rosję i Wenezuelę oraz (tematycznie) na komputery o wysokiej wydajności, superkomputery i systemy hipersoniczne.
Restrykcje te obejmują przy tym nie tylko same firmy mające swe siedziby w USA, ale także kontrolowane przezeń zagraniczne spółki zależne oraz dokonywane przezeń transakcje. I właśnie o to poszło w tym przypadku. Powodem nałożenia kary jest bowiem fakt, że Amidi, właściciel kalifornijskiego akceleratora Plug and Play Tech Center, nie zgłosiła inwestycji dokonanej przez kontrolowany przez siebie fundusz zarejestrowany w Chinach, w – również chińską – firmę z branży AI. Konkretnie chodzi o Shanghai Qiongche Intelligent Technology, znaną też jako Noematrix.
Jednorożec na czerwono
Firma ta rozwija „ucieleśnioną sztuczną inteligencję”, tj. specjalizuje się w rozwiązaniach umożliwiających robotom wykonywanie zadań w środowisku fizycznym. Polem jej zainteresowania są „mózgi” dla humanoidalnych robotów, modele sterowania siłą kinetyczną czy biblioteki umiejętności. Jej współzałożyciel, Lu Cewu, jest wicedziekanem wydziału ds. AI na Uniwersytecie Jiao Tong w Szanghaju. Firma prowadzi wspólne laboratoria z uczelnią i uczestniczy w projekcie zbierania danych z setek przedsiębiorstw, obejmującym miliony godzin aktywności, a przeznaczonych do trenowania systemów robotycznych.
Najnowsza inwestycja , okazała się śmieszenie mała: 19 kwietnia 2025 r. fundusz kontrolowany przez Amidi zainwestował weń 92 478 dolarów. Nałożona grzywna to zatem ponad dwukrotność kwoty transakcji. Nie chodzi jednak o kwotę, a zasadę i sygnał, jaki Waszyngton najpewniej chce wysłać. Noematrix wcześniej pozyskała kapitał od Plug and Play China we wrześniu i grudniu 2024 r. oraz w kwietniu 2025 r. W czerwcu 2026 r. spółka pozyskała też jednak środki od państwowej spółki Wuxi Data Group oraz funduszu kontrolowanego przez wspomniany Uniwersytet Jiao Tong. Słowem – podmioty kontrolowane przez Pekin.
