„Śmierdząca sprawa”. Najnowocześniejszy lotniskowiec ma problemy z gotowością – przez toalety
USS Gerald R. Ford, pierwszy lotniskowiec klasy o tej nazwie, oddany do służby w 2017 r., pozostaje najdroższym lotniskowcem w historii US Navy z kosztem budowy wynoszącym około 13 mld dolarów. Jednostka wyposażona w zaawansowane systemy elektromagnetyczne, w tym katapulty startowe i radary, mierzy się z chronicznymi awariami systemu kanalizacyjnego VCHT (Vacuum Collection, Holding and Transfer). Od 2023 r. zarejestrowano 42 zgłoszenia serwisowe, z czego 32 miało miejsce w 2025 r. podczas rozmieszczenia na Karaibach w pobliżu wybrzeży Wenezueli. Teraz zaś grozi gotowością bojową jednostki na Bliskim Wschodzie.
System VCHT, oparty na podciśnieniu, obsługuje ponad 600 toalet podzielonych na 10 stref na pokładzie. Awarie obejmują zatory, wycieki i przelewy ścieków na powierzchnie pokładów, co wpływa na codzienne funkcjonowanie ponad 4,5 tys. członków załogi. Marynarka Wojenna USA wskazuje na niewłaściwe materiały wprowadzane do instalacji – takie jak koszulki czy głowice mopów – jako główną przyczynę blokad w wąskich rurach.
Jednak raport GAO z 2020 r. (GAO-20-2) podkreśla wady projektowe: rury o niedostatecznej średnicy nie radzą sobie z intensywnością użycia w warunkach wojskowych, w odróżnieniu od systemów komercyjnych. Dodatkowym wyzwaniem jest gromadzenie się osadów wapiennych, wymagające czyszczenia kwasem w porcie za kwotę 400 tys. dolarów za procedurę. Operacje te są ograniczone do postojów, co komplikuje utrzymanie podczas długotrwałych misji.
Podczas misji realizowanych w 2025 r. inżynierowie pokładowi raportowali prace w systemie zmianowym trwającym do 19 godzin, by sprostać zapotrzebowaniu. Średnio notowano jedno zgłoszenie serwisowe dziennie, co w skrajnych przypadkach wyłączało całe strefy sanitarne. Mimo to, według oświadczeń US Navy, usterki nie wpływają na gotowość operacyjną okrętu, umożliwiając kontynuację zadań, w tym operacji lotniczych na Atlantyku.
Podobne instalacje planowane są w kolejnych jednostkach klasy Ford, jak lotniskowiec USS John F. Kennedy, którego wejście do służby opóźniono do 2027 r. Brak przeprojektowania może powielić problemy, podnosząc koszty utrzymania floty. W kontekście militarnym, awarie VCHT eksponują rozbieżności między innowacjami technologicznymi a praktycznymi wymogami eksploatacji w warunkach bojowych, gdzie niezawodność systemów wsparcia jest kluczowa dla morale i efektywności załogi. Raport GAO wskazuje na konieczność dostosowania projektów do specyfiki wojskowej, gdzie natężenie użycia przekracza standardy cywilne.
