Polska się kurczy! Eksperci mówią wprost
Polska wchodzi w epokę gwałtownych zmian demograficznych, które odbiją się na gospodarce i rynku pracy. Z najnowszych prognoz wynika, że do 2060 roku liczba mieszkańców kraju znacząco spadnie, a społeczeństwo wyraźnie się zestarzeje. Eksperci nie mają złudzeń. Bez wydłużenia aktywności zawodowej i zmian systemowych tempo wzrostu gospodarczego będzie coraz słabsze.
Polska szybko się wyludnia i starzeje
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, do 2060 roku liczba Polaków może zmniejszyć się o 6,6 mln względem 2024 roku. W tym samym czasie połowa populacji przekroczy 50. rok życia.
Zmiana ma charakter trwały. Eksperci podkreślają, że nie chodzi o chwilowe wahania. To efekt wieloletnich trendów demograficznych.
Jak zaznacza Paweł Wojciechowski, były główny ekonomista Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, skutki tych procesów uderzą w gospodarkę. Niższa liczba pracujących oznacza wolniejszy wzrost PKB.
Emerytura zbyt wcześnie, aktywność zbyt krótka
Problem pogłębia niski wiek dezaktywizacji zawodowej. W Polsce kobiety przechodzą na emeryturę w wieku 60 lat, a mężczyźni w wieku 65 lat. To jedne z najniższych progów w Unii Europejskiej.
Dane Eurostatu pokazują, że przeciętny Polak pracuje 35,5 roku. Średnia unijna wynosi 37,2 roku. W sześciu krajach UE aktywność zawodowa przekracza 40 lat.
Zdaniem Wojciechowskiego to zbyt mało. Krótka kariera zawodowa i nisko oskładkowane formy pracy ograniczają kapitał emerytalny. W dłuższej perspektywie zwiększa to presję na finanse publiczne.
Wyższy wiek emerytalny albo inne zachęty
Ekspert nie ukrywa, że podniesienie wieku emerytalnego staje się koniecznością. Przyznaje jednak, że to decyzja politycznie trudna i kosztowna.
Alternatywą mogą być zachęty do dłuższej pracy. Chodzi o lepszą ochronę zdrowia i programy wspierające aktywność seniorów. Wyższe wydatki na zdrowie poprawiają zdolność do pracy i mają pozytywny efekt fiskalny.
Wśród pomysłów pojawia się także możliwość odkładania trzynastej i czternastej emerytury przez osoby, które zdecydują się pracować dłużej.
Migracja i walka z ageizmem
W łagodzeniu skutków demograficznych kluczową rolę może odegrać migracja. Dobrze ukierunkowana polityka migracyjna wspiera rynek pracy i wzrost gospodarczy.
Równocześnie problemem pozostaje dyskryminacja osób starszych. Centralny Instytut Ochrony Pracy wskazuje na potrzebę zmiany podejścia pracodawców.
Jak podkreśla Agnieszka Szczygielska z CIOP-PIB, ageizm realnie wpływa na decyzje rekrutacyjne i sytuację tysięcy pracowników po 50. roku życia. Rozwiązaniem mogą być elastyczne formy pracy oraz programy podnoszenia kwalifikacji.
