Co prognozuje Światowe Forum Ekonomiczne z Davos? 'Kluczowe dwa lata’. Oto raport WEF

Światowe Forum Ekonomiczne zbierze się w Davos, w 2026 roku i będzie debatować nad rozwojem światowej gospodarki i kierunku zmian. Ale czego obawiają się członkowe forum i co prognozują w horyzoncie krótko i długoterminowym? Według raportu, dla Polski ryzyko kształtuje się następująco: największym jest konflikt zbrojny i różnego jego oblicza, na drugim recesja gospodarcza, na trzecim zjawiska pogodowe, na czwartym zaburzenie łańcuchów logistycznych a na ostatnim cyberbezpieczeństwo. Pełny raport WEF dostępny jest pod nazwą World Economic Forum Global Risks Perception Survey 2025-2026.

Perspektywa dwuletnia

Raport podkreśla wzrost niepokoju związanego ze sztuczną inteligencją, przy jednoczesnym spadku krótkoterminowych obaw o środowisko. WFE zwraca uwagę, że choć konflikty zbrojne nadal są istotne, w perspektywie najbliższych dwóch lat ich wpływ ekonomiczny i zakłócenia w łańcuchach dostaw nabierają większego znaczenia niż same działania militarne. Intensyfikacja napięć między państwami oraz wydłużające się konflikty mogą znacząco podważać stabilność gospodarczą i zaburzać globalne łańcuchy dostaw.

Świat stoi przed przewidywalnie niestabilnym okresem, w którym rywalizacja geopolityczna i gospodarcza wchodzą na pierwszy plan. Raport Światowego Forum Ekonomicznego wskazuje, że dla globalnych liderów i ekspertów największym ryzykiem w perspektywie dwóch lat jest konfrontacja geo-ekonomiczna.

Z ankiety WEF wzięło udział ponad 1 300 przedstawicieli biznesu, rządów, nauki i organizacji międzynarodowych. Ponad połowa respondentów (50 proc.) spodziewa się turbulentnego lub burzliwego świata, a kolejne 40 proc. ocenia, że sytuacja będzie co najmniej niestabilna. Tylko 1 proc. badanych przewiduje względny spokój.

Tarcia handlowe i fragmentacja światowego porządku

Administracja USA, poprzez politykę celną i jednostronne działania, wywołała reakcję w postaci samodzielnych porozumień handlowych i nowych sojuszy krajowych. Raport wskazuje, że tendencje protekcjonistyczne nasilają się, a klasyczne mechanizmy współpracy międzynarodowej ulegają osłabieniu. W perspektywie dekady 68 proc. respondentów przewiduje przejście świata w kierunku systemu multipolarnego lub fragmentarycznego, co potwierdza trend rozluźniania dotychczasowych powiązań gospodarczych i politycznych.

Według Borge Brende, prezesa WEF, nowy porządek konkurencyjny powstaje w miarę jak wielkie mocarstwa starają się zabezpieczyć swoje strefy wpływów. W praktyce oznacza to konieczność redefinicji współpracy: dialog pozostaje istotny, ale mechanizmy partnerskie nie działają już tak, jak jeszcze wczoraj.

Raport wskazuje, że ryzyko spowolnienia gospodarczego i inflacji znacząco wzrosło w krótkiej perspektywie, odpowiednio na 11. i 21. miejsce w rankingu dwurocznym. Rosnące poziomy zadłużenia oraz możliwość powstawania baniek aktywów dodatkowo podnoszą ryzyko rynkowej niestabilności. W kontekście technologicznym obawy skupiają się na rosnącej roli dezinformacji, cyberzagrożeń oraz wpływie tych zjawisk na politykę i spójność społeczną.

Społeczne napięcia i nierówności

Polaryzacja społeczeństw znalazła się na czwartym miejscu w rankingu ryzyk krótkoterminowych, a nierówności pozostają najbardziej powiązanym problemem globalnym, oddziałującym na wiele innych zagrożeń. Wzrastające koszty życia i ograniczona mobilność społeczna nasilają napięcia, które mogą się przekładać na destabilizację polityczną i ekonomiczną.

Krótkoterminowy spadek priorytetu kwestii środowiskowych

W kontekście dwurocznym, choć zagrożenia środowiskowe pozostają istotne w horyzoncie długoterminowym, w najbliższych dwóch latach spadły w hierarchii ryzyk. Ekstremalne zjawiska pogodowe spadły z drugiego na czwarte miejsce, a obawy związane z zanieczyszczeniem i utratą bioróżnorodności również się obniżyły. W krótkiej perspektywie dominują napięcia geo-ekonomiczne, gospodarcze i technologiczne.

Perspektywa dziesięcioletnia

Raport WEF wskazuje, że globalna niepewność nie jest już cykliczna, lecz strukturalna. W ciągu najbliższej dekady 57 proc. respondentów przewiduje turbulentny lub burzliwy świat, tylko 10 proc. oczekuje względnej stabilności, a 1 proc. spokoju. Trend fragmentacji i multipolaryzacji będzie się pogłębiał, a państwa, które dziś koncentrują się na swoich interesach narodowych, wciąż będą tworzyć własne strefy wpływów, co ogranicza efektywną współpracę międzynarodową.

Geo-ekonomia jako główny czynnik ryzyka

Konfrontacje geo-ekonomiczne w perspektywie dziesięcioletniej pozostają najważniejszym zagrożeniem. W raporcie wskazano, że konflikty militarne, choć w krótkim terminie spadają w hierarchii zagrożeń, wciąż pozostają istotnym elementem ryzyka, jednak to ich konsekwencje ekonomiczne i zaburzenia globalnych łańcuchów dostaw nabierają kluczowego znaczenia. Rozdrobnienie systemu handlowego i finansowego, w połączeniu z protekcjonizmem oraz ograniczeniami eksportowymi, zwiększa podatność gospodarek na kryzysy i wstrząsy rynkowe.

Ryzyka finansowe i gospodarcze

Raport podkreśla, że narastające zadłużenie, rosnące ryzyko baniek aktywów oraz potencjalne spowolnienie gospodarcze mogą w długim terminie doprowadzić do poważnej niestabilności rynkowej. Według WEF, system globalnych finansów, choć nadal kontrolowany w dużej mierze przez główne mocarstwa i instytucje, nie jest odporny na skutki geopolitycznych napięć ani niestabilności wewnętrznej państw uczestniczących w systemie.

Długofalowe zagrożenia społeczne i technologiczne

Societal polarization oraz nierówności społeczne pozostają poważnym problemem. W długiej perspektywie ograniczona mobilność społeczna, presje kosztowe oraz nierówne rozłożenie korzyści z technologii, w tym sztucznej inteligencji, mogą wzmocnić konflikty wewnętrzne w państwach i między nimi. WEF wskazuje także na rosnące znaczenie zagrożeń technologicznych, takich jak cyberataki, dezinformacja czy destabilizacja sieci informacyjnych, które w połączeniu z kryzysami ekonomicznymi mogą wywołać efekt domina w globalnym systemie.

Środowisko i zmiany klimatyczne

Choć w perspektywie dwurocznej kwestie środowiskowe spadły w hierarchii zagrożeń, w horyzoncie dziesięcioletnim pozostają one kluczowe. Ekstremalne zjawiska pogodowe, utrata bioróżnorodności i zmiany krytycznych systemów Ziemi zajmują trzy najwyższe miejsca w rankingu ryzyk, podkreślając, że długofalowe skutki degradacji środowiska mogą stać się katalizatorem kryzysów społecznych i gospodarczych. Nie zmienia to faktu, że WEF ocenia, iż to geopolityka będzie miała największy wpływ na kształt świata.

Nowy konkurencyjny porządek świata

Raport Światowego Forum Ekonomicznego wskazuje, że świat w nadchodzącej dekadzie będzie coraz bardziej multipolarny i konkurencyjny. 68% uczestników badania przewiduje, że w ciągu dziesięciu lat kraje średniej i dużej wielkości będą rywalizować o regionalne reguły i normy, co stanowi wzrost o cztery punkty procentowe w porównaniu z ubiegłym rokiem. Jedynie 6% respondentów uważa, że możliwy jest powrót do wcześniejszego unipolarnego porządku opartego na międzynarodowych regułach.

W tym kontekście sojusze i współpraca międzynarodowa ulegają głębokim przekształceniom. Rządy coraz częściej stosują politykę ochronną, strategiczne wsparcie dla kluczowych sektorów i aktywną kontrolę nad krytycznymi łańcuchami dostaw. Takie działania zwiększają konkurencyjność, ale też tworzą napięcia i podważają stabilność istniejących mechanizmów wielostronnych.

Osłabienie multilateralizmu rodzi pytania o zdolność społeczności międzynarodowej do wspólnego reagowania na globalne wyzwania, od zmian klimatu po zdrowie publiczne i stabilność gospodarczą. Raport podkreśla jednak, że przyszłość nie jest z góry określona – strategiczna współpraca nawet w warunkach rywalizacji może umożliwić odbudowę porządku i stworzenie nowych mechanizmów stabilności.

Wnioski dla biznesu i polityki

Eksperci WEF i partnerzy raportu, tacy jak Marsh, podkreślają, że firmy i państwa powinny traktować resiliencję jako element strategii wzrostu, a nie jedynie obowiązek regulacyjny. Inwestycje w odporność systemów cybernetycznych, adaptację klimatyczną oraz elastyczne zarządzanie łańcuchami dostaw będą kluczowe dla ograniczenia ryzyka w niestabilnym i fragmentarycznym świecie.

Długoterminowe wyzwania wskazują, że globalne bezpieczeństwo ekonomiczne i technologiczne nie zależy już wyłącznie od reakcji na kryzysy, lecz od proaktywnego kształtowania mechanizmów odpornościowych w skali państw, przedsiębiorstw i społeczeństw.

Ryzyko zadłużenia i napięć fiskalnych

Raport Światowego Forum Ekonomicznego ostrzega, że globalne zadłużenie korporacyjne wciąż rośnie, a jego struktura rodzi nowe zagrożenia dla stabilności finansowej. Około jedna trzecia tego długu jest obecnie przeznaczana nie na inwestycje, lecz na obsługę już istniejących zobowiązań, a okres 2025–2027 wymusi konieczność refinansowania znacznej części tych instrumentów.

Dodatkowo, rozwój infrastruktury sztucznej inteligencji generuje olbrzymie potrzeby finansowania. Szacunki wskazują, że w ciągu najbliższych pięciu lat same obligacje o ratingu inwestycyjnym mogą osiągnąć wartość nawet 1,5 biliona dolarów. Choć rynki mogą te emisje wchłonąć, istnieje realne ryzyko podwyższonej zmienności na rynkach obligacji, podobnej do tej, jaką obserwowano w Wielkiej Brytanii w 2022 roku przy próbie zmian polityki fiskalnej i technicznym problemie z funduszami emerytalnymi.

Wzrost cen obligacji w różnych krajach może uwidocznić kolejne ryzyka w mniej regulowanych segmentach rynku kredytowego, w tym w sektorze prywatnego długu, który przyciąga coraz więcej inwestorów detalicznych, mimo potencjalnego ryzyka płynnościowego w przypadku kryzysu. Instytucje finansowe i rządy mają narzędzia, by przesuwać problemy zadłużeniowe w czasie, jednak przy rosnącej presji fiskalnej coraz mniej środków pozostaje na stymulowanie wzrostu gospodarczego.

Raport wskazuje, że kraje, w których dług stanowi główne zagrożenie, jednocześnie notują najwyższe obawy o recesję lub stagnację. W odpowiedzi władze mogą próbować pobudzać gospodarkę i obniżać realne stopy procentowe, jednocześnie kierując wydatki do strategicznych sektorów, lub, w obliczu zmienności rynkowej, przejść do polityki oszczędnościowej, co w krótkim i średnim terminie może negatywnie wpłynąć na majątek gospodarstw domowych oraz pogłębić nierówności i zagrożenia zdrowotne społeczeństw.

Militarne ryzyka AI

Raport Światowego Forum Ekonomicznego wskazuje, że zastosowanie sztucznej inteligencji w działaniach wojskowych wchodzi w nową, krytyczną fazę. Po inwazji Rosji na Ukrainę zarówno strony konfliktu eksperymentowały z AI w wywiadzie geograficznym, systemach autonomicznych oraz cyberwojnie.

W miarę jak technologie te są coraz głębiej integrowane w struktury wywiadowcze, nadzorcze, logistyczne i dowodzenia, ryzyka przesuwają się z poziomu taktycznego na poziom systemowy. Awaria algorytmu czy błędna interpretacja danych mogą propagować się w całym łańcuchu dowodzenia i systemach odstraszania, co w warunkach kryzysu zwiększa prawdopodobieństwo eskalacji konfliktu bez udziału człowieka.

Jednym z kluczowych zagrożeń jest możliwość manipulacji danych podczas treningu modeli AI, tzw. data poisoning, która pozwala przeciwnikom zakłócać działanie systemów wojskowych w sposób trudny do wykrycia. Ponadto generatywne modele mogą tworzyć fałszywe rozkazy, realistyczne filmy z pola bitwy lub inne materiały, które mogą wprowadzać w błąd zarówno ludzi, jak i systemy decyzyjne.

Ludzkie decyzje w warunkach konfliktu podlegają błędom poznawczym, takim jak potwierdzenie wcześniejszych przekonań czy efekt świeżości, co zwiększa ryzyko nadmiernego polegania na AI nawet w sytuacjach, w których systemy te nie są w stanie zapewnić pełnej oceny sytuacji.

Prędkość, z jaką działają systemy AI, może zmienić dynamikę konfliktów. Kryzysy, które wcześniej rozwijały się w ciągu dni lub godzin, mogą teraz eskalować w ciągu sekund. Automatyczne systemy wczesnego ostrzegania mogą błędnie interpretować testy rakietowe lub manewry wojskowe, wywołując reakcje przeciwnika i potencjalnie uruchamiając konflikt z powodu błędu technicznego, a nie strategicznej decyzji. Szczególnie wrażliwy jest sektor nuklearny – wdrażanie AI w zarządzaniu arsenałami i systemami dowodzenia wymaga niezwykle starannej kontroli, gdyż skutki błędów są katastrofalne.

Asymetria zaawansowanych technologii

Ponadto rozwój AI w sektorze prywatnym i jej demokratyzacja zwiększają ryzyko asymetryczne. Zaawansowane narzędzia mogą trafić w ręce małych grup lub aktorów niepaństwowych, którzy wcześniej nie dysponowali taką siłą rażenia. Zagrożenia obejmują projektowanie broni biologicznej, cyberataki na infrastrukturę krytyczną czy masową dezinformację. W państwach, w których osłabia się praworządność, a granice między armią a grupami przestępczymi są rozmyte, ryzyko nielegalnego transferu technologii wojskowych i wrażliwych danych staje się coraz większe.

Raport GRPS 2026 podkreśla, że fragmentacja regulacji i wyścig w kierunku szybkiego wdrożenia AI zwiększają prawdopodobieństwo powstawania nowych, niekontrolowanych zagrożeń. W związku z tym konieczna jest międzynarodowa koordynacja w zakresie minimalnych standardów bezpieczeństwa, przejrzystości i etyki w zastosowaniach wojskowych, analogiczna do norm obowiązujących przy kontroli broni jądrowej czy biologicznej. Bez takich ram ryzyka błędów i nadużyć mogą narastać, w efekcie czyniąc środowisko geopolityczne bardziej nieprzewidywalnym i niebezpiecznym niż kiedykolwiek wcześniej.

Podsumowanie raportu z Davos

Raport Światowego Forum Ekonomicznego na 2026 rok wskazuje, że świat stoi w obliczu głębokiej transformacji geopolitycznej, w której rywalizacja państw staje się centralnym czynnikiem kształtującym globalną stabilność. W perspektywie krótkoterminowej, obejmującej najbliższe dwa lata, największe zagrożenia identyfikowane przez ekspertów dotyczą konfrontacji geo-ekonomicznych, które w praktyce manifestują się poprzez tarcia handlowe, protekcjonizm i fragmentację globalnego systemu handlu oraz finansów. Ankieta WEF objęła ponad 1 300 liderów biznesu… Ponad połowa z nich przewiduje burzliwy świat, a kolejne 40 proc. oczekuje co najmniej niestabilności.

Raport podkreśla, że konflikty zbrojne, choć pozostają istotne, coraz częściej wywierają wpływ przede wszystkim poprzez zakłócenia łańcuchów dostaw i konsekwencje ekonomiczne, a nie same działania militarne. Intensyfikacja rywalizacji między mocarstwami i długotrwałe napięcia zwiększają podatność systemu gospodarczego na kryzysy, a jednocześnie osłabiają efektywność tradycyjnych mechanizmów współpracy międzynarodowej.

W horyzoncie dekady 68 proc. uczestników badania przewiduje świat multipolarny lub fragmentaryczny, w którym średnie i duże państwa będą rywalizować o regionalne reguły i normy, a jedynie 6 proc. zakłada powrót do unipolarnego porządku. Długoterminowe ryzyka obejmują także narastające zadłużenie firm i państw, możliwość powstawania baniek aktywów oraz ryzyko spowolnienia gospodarczego. W połączeniu z rosnącą polaryzacją społeczeństw, nierównościami i presjami kosztowymi.

Dynamika tych czynników może znacząco ograniczać zdolność państw do reagowania na kryzysy. Wzrost znaczenia technologii, w tym sztucznej inteligencji, w obszarze wojskowym dodatkowo komplikuje krajobraz geopolityczny… Ryzyko błędów systemowych, manipulacji danymi i eskalacji konfliktów przyspiesza, a asymetria w dostępie do zaawansowanych narzędzi zwiększa nieprzewidywalność globalnej sceny. Raport WEF wskazuje, że przyszłość światowego porządku nie jest przesądzona: strategiczna współpraca, nawet w warunkach rywalizacji, pozostaje kluczowa dla odbudowy stabilności.