Podsumowanie wojny na Bliskim Wschodzie (16.03.2026). Drony nad ambasadą i hotelem, szara eminencja nie żyje?

W toczącej się wojnie Iran–USA–Izrael ukształtowała się dość stabilna dynamika wzajemnych, intensywnych uderzeń dalekiego zasięgu. Iran przeprowadził kilka fal ataków rakietowych i dronowych na Izrael oraz cele w państwach Zatoki Perskiej i Iraku, uzyskując trafienia mimo wysokiej skuteczności obrony. Siły USA i Izraela utrzymały inicjatywę, przeprowadzając głębokie uderzenia na terytorium Iranu – od Teheranu po wschodnie prowincje – osiągając lokalną dominację powietrzną i koncentrując się na degradacji irańskiej infrastruktury obronnej oraz produkcyjnej.

Konflikt pozostaje na etapie wojny powietrzno-rakietowej z udziałem sił proxies (m.in. Hezbollahu i irackich milicji). Operacyjnie przewaga przesunęła się wyraźnie na stronę USA i Izraela. Irańskie zdolności odwetowe zostały poważnie ograniczone, a wewnętrzne problemy w siłach reżimu (dezercje, odmowy mobilizacji i wysokie straty) dodatkowo osłabiły potencjał Teheranu. Iran próbuje kompensować to presją ekonomiczną poprzez ograniczenie eksportu ropy. I nie bez skutku.

Ogólna dynamika wskazuje na systematyczne osłabianie zdolności militarnych Iranu przy jednoczesnym utrzymaniu jego ograniczonych możliwości rażenia. Trudno natomiast powiedzieć, czy militarna przewaga USA i Izraela okaże się mieć wymierne znaczenie w kontekście realizacji strategicznych celów tych państw – a także czy okaże się wystarczająca do zniwelowania skutków asymetrycznych działań irańskich w stosunku do komunikacji morskiej oraz eksportu ropy z regionu Zatoki Perskiej.

Spis treści

Toggle

Najważniejsze wydarzenia militarne – Iran

• Amerykańskie oraz izraelskie siły powietrzne przeprowadziły skoordynowane uderzenia na Teheran, Tebryz i Karadż

• Przeprowadzono uderzenia na magazyny i składy uzbrojenia w Szirazie oraz intensywne ostrzały tego miasta. To samo spotkało też Karadż.

• Zniszczono kwatery milicji Basidż, centra dowodzenia Ministerstwa Wywiadu i Bezpieczeństwa, składy pocisków balistycznych i dronów oraz systemy obrony powietrznej.

• Zwłaszcza w stolicy atakowane są także punkty kontrolne, patrole organów bezpieczeństwa oraz zlokalizowane domy i mieszkania wykorzystywane przez przedstawicieli reżimu.

• Odnotowano stosunkowo rzadki nalot na cel położony w południowym Chorsanie (wschodni Iran, niemal kresy tego kraju). Znajdować się tam miała tajemnicza, wyposażona w lotnisko baza Pasdaranu, którą zbombardowano.

• Iran ostrzelano także ogniem artylerii rakietowej, prowadzonym ponad wodami Zatoki Perskiej.

• Podjęto próbę likwidacji Alego Laridżaniego – sekretarza Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego, uznawanego za jedną z najbardziej wpływowych osób w Iranie, niekiedy uznawanego za szarą eminencję obecnych władz; wyniki ataku są w trakcie oceny.

• Wspomniana próba likwidacji objęła także dowódcę Basidżów, Gholama Rezy Sulejmaniego, a także Akrama al-Adżuriego, drugiego najważniejszego dowódcę Palestyńskiego Islamskiego Dżihadu, który obecnie przebywa na terytorium Iranu.

Najważniejsze wydarzenia militarne – kraje Półwyspu Arabskiego

• Irańskie siły zniszczyły kolejny tankowiec w Cieśninie Ormuz. Pomimo nieco złagodzonej retoryki – przedstawiciele Teheranu twierdzą, że blokada nie obejmuje żadnych statków prócz amerykańskich, izraelskich i należących do ich „sojuszników” – może to być sygnał dalszej eskalacji.

• Pojawiają się bowiem sygnały, że Iran zaczął ostrzeliwać także tankowce nie podejmujące próby przejścia przez cieśninę i po prostu stojące na kotwicy. „Nieznany” (choć niemal pewne, że irański) pocisk przeciwokrętowy uderzył w także tankowiec w Zatoce Omańskiej).

• Zawieszono operacje załadunku ropy naftowej w kluczowym porcie Fudżajra (Zjednoczone Emiraty Arabskie) w następstwie trwającego od dwóch dni pożaru, który z kolei wywołały irańskie uderzenia dronowe.

• Nad Dubajem ponownie dostrzeżono środki napadu powietrznego, pracować ma obrona przeciwlotnicza. Celem jak zwykle są także ośrodki miejskie w Bahrajnie

• Do bazy Prince Sultan w Arabii Saudyjskiej przerzucono dziesięć amerykańskich myśliwców F-35A Lightning II w celu wzmocnienia zdolności zapewniania przewagi w powietrzu oraz penetracji irańskiej obrony przeciwlotniczej. To ostatnie może być o tyle na czasie, że saudyjska monarchia stała się obiektem najintensywniejszych irańskich ataków powietrznych od początku wojny.

Najważniejsze wydarzenia militarne – Izrael, Liban, Syria

• Do pełnoskalowych operacji lądowych w południowym Libanie Izrael skierował 36. Dywizję IDF, gdzie dołączyła ona do działającej tam 91. Dywizji.

• Formacje te mają tam, prócz zwalczania lokalnych aktywów Hezbollahu, stworzyć strefę buforową służącą odizolowaniu zagrożenia, jaki wywołuje ostrzał rakietowy prowadzony przez bojowników Hezbollahu, od północnego Izraela.

• W nocy izraelskie lotnictwo zbombardowało budynek mieszkalny w Aramoun, w górach Libanu. Przypuszczalnym celem była zlokalizowana metodami wywiadowczymi komórka Hezbollahu lub znaczny członek tej organizacji

• Kolejne naloty na cele Hezbollahu na przedmieściach Bejrutu.

• Iran ponownie wystrzelił pociski balistyczne na izraelskie miasta – choć czyni to w coraz mniejszej ilości. Jeden z pocisków przechwycono nad Tel Awiwem.

Fragmenty zestrzelonych pocisków miały spaść m.in. na stare miasto w Jerozolimie, w tym w okolicach Bazyliki Grobu Świętego, oraz na terytorium Syrii

Najważniejsze wydarzenia militarne – inne teatry działań

• Proirańskie milicje i ugrupowania zbrojne w Iraku, formalnie wchodzące w skład irackich Sił Mobilizacji Ludowej, w praktyce jednak posłuszne władzom w Teheranie, przeprowadziły uderzenie na amerykańskie bazy.

• Dron FPV, także wystrzelony przez kontrolowane przez Iran milicje, przeleciał nad kompleksem ambasady USA w Bagdadzie (następnie miał zostać zestrzelony przez zainstalowany na terenie obiektu system przeciwlotniczy C-RAM). Jak zauważono, dron ten naprowadzany był przewodowo, za pośrednictwem kabla światłowodowego – co czyni go znacznie trudniejszym do zakłócenia i/lub obezwładnienia w stosunku do maszyn kierowanych zdalnie.

• Ucierpiały również inne obiekty dyplomatyczne, w tym te wykorzystywane przez misje krajów europejskich i arabskich

• Nalot powietrzny na dom w dzielnicy Dżadrija w centralnym Bagdadzie spowodował śmierć czterech osób i rany kilku kolejnych. Celem przypuszczalnie byli przedstawiciele milicji.

• Ataki na statki podczas operacji przeładunkowych u wybrzeży Iraku – a także same pola naftowe w południowym Iraku – pomimo prowadzonych jakoby negocjacji, w ramach których Irak zabiega o zagwarantowanie bezpiecznego eksportu swej ropy przez Zatokę Perską

Inne istotne wydarzenia związane z konfliktem irańskim

• Państwa Zatoki Perskiej mają naciskać na USA w kierunku pełnej neutralizacji irańskich zdolności zagrożenia kluczowych szlaków naftowych i gospodarek regionalnych.

• Sekretarz stanu USA Mike Rubio wezwał do koordynacji działań dyplomatycznych z Izraelem oraz do natychmiastowego ograniczenia przez rządy trzecie możliwości ataków Iranu i jego sojuszników. Poprzednie takie wezwania zostały chłodno, a wręcz obojętnie przyjęte przez kraje zachodniej Europy, do których przede wszystkim były skierowane.

• Ze swej strony, cztery największe kraje europejskie oraz Kanada wezwały do „dialogu” i negocjacji w Libanie. Wezwanie to ma jednak charakter czysto werbalny, Izrael już wcześniej zapowiedział zaś, że nie planuje żadnych negocjacji do czasu definitywnego usunięcia Hezbollahu jako zorganizowanej siły militarnej w Libanie.

• W Iranie trwa 18. dzień ogólnokrajowego blackoutu internetu; dostęp do sieci globalnej pozostaje zablokowany dla większości użytkowników, z wyjątkiem wyselekcjonowanych podmiotów korzystających z ograniczonej intranetu.

• Co ciekawe, niektórzy Irańczycy raportowali, że po zbombardowaniu lokalnych oddziałów państwowych firm telekomunikacyjnych w blokadzie zaczęły pojawiać się luki i internet miał tymczasowo powracać – jakkolwiek, jak zauważają niektórzy obserwatorzy, samo to nie wystarczy, blokada ma bowiem charakter wielowarstwowy, zaś utrzymuje ją cała sieć instytucji.

• W irańskich siłach bezpieczeństwa i wojskowych szerzą się symptomy niezadowolenia, niskiego morale, dezercji oraz opóźnień w wypłatach wynagrodzeń; niektóre jednostki specjalne odmawiają udziału w zgromadzeniach prorządowych.

• Irak prowadzi rozmowy z Iranem w sprawie przepuszczenia tankowców ropy przez Cieśninę Ormuz oraz wznawia eksport poprzez rurociąg Kirkuk-Ceyhan do Turcji w celu złagodzenia skutków zakłóceń żeglugowych.

• Zjednoczone Emiraty Arabskie pierwszy raz, w charakterze „środka zapobiegawczego”, dokonały całkowitego zamknięcia przestrzeni powietrznej nad całym krajem.

• Kuwejckie organy bezpieczeństwa zlikwidowały komórkę Hezbollahu, która miała działać na terytorium tego kraju. Wedle oficjalnych informacji, aresztowano 16 podejrzanych, przy których znaleziono szyfrowane urządzenia komunikacyjne, elektronikę, materiały propagandowe i szkoleniowe, drony, broń palną wraz z amunicją, broń sieczną, łuki sportowe (!), a także narkotyki i alkohol.