Istnieje kilka legalny przesłanek, na podstawie których Zakład Ubezpieczeń Społecznych może obniżyć kwotę emerytury. Jednym z takich przypadków jest np. dorabianie do emerytury lub renty. Jednak jedna z przesłanek, na którą powołuje się ZUS, decydując o obniżeniu emerytur, budzi bardzo duże wątpliwości. Niektóre osoby dostają z tego powodu od kilkuset do ponad tysiąca złotych mniej. Istnieją podejrzenia, że działania ZUS są sprzeczne z Konstytucją RP.
ZUS niesłusznie obniża emerytury?
W trakcie transformacji dochodziło do masowych zamknięć zakładów pracy. Wiele państwowych zakładów, ale nie tylko, przestawało przynosić zyski. Nierentowne zakłady były zamykane i często sprzedawane zagranicznym inwestorom. Wiele osób, które traciły pracę z dnia na dzień, znalazło się w trudnym położeniu. Wówczas państwo wypłacało takim osobom tzw. świadczenia przedemerytalne. Takie wsparcie przyznaje się osobom, które straciły pracę z przyczyn niezależnych od siebie i mają trudności ze znalezieniem nowego miejsca zatrudniania.
Okazuje się, że niektórzy emeryci, którzy w czasach transformacji ustrojowej pobierali takie zasiłki, mają dziś obniżane emerytury. O sprawie poinformowała Paulina Matysiak, obecnie posłanka niezrzeszona w żadnej partii politycznej.
Posłanka z Kutna poinformował w swoich mediach społecznościowych, że do jej biura poselskiego zgłaszają się, którym ZUS po wielu latach obniża emerytury. Powodem ma być pobieranie w przeszłości wspomnianego świadczenia przedemerytalnego. Okazuje się, że sprawa jest jeszcze bardziej niejasna. Jak informuje polityk, osoby, które pracowały w tym samym zakładzie, na tym samym stanowisku, są różnie traktowane przez ZUS. Z jej relacji wynika, że Zakład obniża emerytury o pobrany zasiłek tylko osobom urodzonym w konkretnych latach. Z relacji osób, które zgłosił się do posłanki wynika, że niktóre obniżki przekraczają nawet 1000 zł.
Kilka dni wcześniej Paulina Matysiak wystosowała interpelację poselską w tej sprawie. Posłanka uznaje działania ZUS za sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości oraz zaufania obywateli do państwa. Zapytanie trafiło do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Była polityk partii Razem sugeruje konieczność zbadania skali tego zjawiska oraz podjęcia odpowiednich kroków legislacyjnych, które uporządkują tę kwestię.
Kiedy ZUS może obniżyć emeryturę?
Opisany przypadek rzeczywiście budzi sporo zastrzeżeń. Sprawa niewątpliwie wymaga wyjaśnienia i ustalenia precyzyjnej i sprawiedliwej interpretacji. Jest jednak kilka sytuacji, w których ZUS ma podstawy do zmniejszenia wysokości emerytury.
Jedną z najczęstszych przyczyn jest tzw. dorabianie do emerytury lub renty. Od 1 grudnia 2025 r. do 28 lutego 2026 r. limity dorabiania Od 1 grudnia 2025 r. do 28 lutego 2026 r. wynosi 6 140,20 zł brutto miesięcznie (70% średniego wynagrodzenia). Tyle wynosi tzw. bezpieczna granica. Górna granica (130%) to 11 403,30 zł brutto. Po przekroczeniu tej kwoty świadczenie może zostać zawieszone. Limity zmieniają się co 3 miesiące, a osoby w wieku emerytalnym (60/65 lat) mogą dorabiać bez ograniczeń.
W niektórych przypadkach ZUS może obniżyć emeryturę, jeśli po zakończeniu pracy przelicza ją, używając wyższego wskaźnika średniego trwania życia. W takiej sytuacji zdarza się, że kwota emerytury wychodzi niższa.