Praca wakacyjna to dla wielu osób pierwszy kontakt z rynkiem pracy. Czasem to także sposób na szybki zarobek. Jednak brak doświadczenia zwiększa ryzyko błędów. Dlatego warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy i rozpoczęciem pracy.
Dlaczego praca na wakacje wymaga ostrożności?
W okresie wakacyjnym wiele firm szuka pracowników na krótki czas. Z jednej strony to szansa. Z drugiej strony to także pole do nadużyć. Część pracodawców liczy na niewiedzę młodych osób. Dlatego musisz znać podstawowe zasady.
Najważniejsze jest jedno. Nigdy nie zaczynaj pracy bez umowy. To pierwszy i najważniejszy punkt bezpieczeństwa.
Jaką umowę możesz dostać?
W pracy wakacyjnej spotkasz trzy główne formy zatrudnienia. Każda działa inaczej. Każda daje inne prawa.
Umowa o pracę to najbezpieczniejsza opcja. Daje prawo do urlopu. Daje też ochronę Kodeksu pracy. Pracodawca musi płacić składki i podatki.
Umowa zlecenie to inna forma. Zapewnia minimalną stawkę godzinową. Nie daje jednak prawa do urlopu. Podlega Kodeksowi cywilnemu.
Umowa o dzieło to najsłabsza ochrona. Nie ma tu stawki minimalnej. Nie ma składek. W pracy wakacyjnej lepiej jej unikać.
Jeśli możesz wybierać, postaw na umowę o pracę albo umowę zlecenie.
Co musi być w umowie?
Umowa to Twoje zabezpieczenie. Dlatego przeczytaj ją dokładnie. Nie spiesz się. Masz do tego pełne prawo.
Zwróć uwagę na kilka rzeczy. Sprawdź, czy widzisz:
- dane pracodawcy i swoje dane,
- czas trwania umowy,
- wysokość wynagrodzenia,
- zakres obowiązków,
- zasady wypowiedzenia.
Sprawdź też, czy podana kwota to brutto czy netto. To bardzo ważne. Na konto zawsze trafia kwota netto, czyli po odliczeniach.
Jeśli czegoś nie rozumiesz, zapytaj. To normalne. Lepiej zapytać niż potem żałować.
Ile naprawdę będziesz zarabiać?
Wiele osób patrzy tylko na kwotę w ogłoszeniu. To błąd. Musisz wiedzieć, ile dostaniesz „na rękę”.
Kwota brutto to kwota przed podatkami i składkami. Kwota netto to to, co dostaniesz na konto.
Różnica bywa duża. Dlatego przed podpisaniem umowy sprawdź to w kalkulatorze wynagrodzeń.
Czy można negocjować stawkę?
Tak, można. Dotyczy to także pracy sezonowej. Musisz jednak przygotować się wcześniej.
Najpierw sprawdź, jakie stawki są normalne w Twojej okolicy. Potem ustal swoje minimum. Podczas rozmowy podaj kwotę trochę wyższą. To da Ci pole do rozmów.
Mów spokojnie. Mów pewnie. I co ważne, nie tłumacz się za swoje oczekiwania.
Co zrobić, gdy pracodawca nie chce dać umowy?
To bardzo zły znak. Praca bez umowy to tak zwana praca na czarno. W Polsce to nielegalne.
Taka praca niesie poważne ryzyko:
- możesz nie dostać pieniędzy,
- nie masz ubezpieczenia,
- nie masz żadnych praw,
- nie budujesz stażu pracy.
W razie wypadku zostajesz sam z problemem. Dlatego nigdy nie zgadzaj się na pracę bez umowy.
Jakie prawa ma osoba niepełnoletnia?
Osoba w wieku od 15 do 18 lat to pracownik młodociany. Prawo chroni takie osoby w szczególny sposób.
Taki pracownik może wykonywać tylko lekką pracę. Nie może pracować w nocy. Nie może też pracować zbyt długo.
Są limity godzin. Młodsze osoby mogą pracować krócej. W trakcie roku szkolnego obowiązują jeszcze ostrzejsze zasady.
Jeśli masz mniej niż 18 lat, sprawdź swoje prawa przed podjęciem pracy.
Co, jeśli pracodawca nie płaci?
To się niestety zdarza. Dlatego zawsze zbieraj dowody. Zachowaj umowę. Zachowaj wiadomości. Zrób zdjęcia miejsca pracy.
Jeśli nie dostaniesz pieniędzy, możesz zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy. To urząd, który kontroluje pracodawców.
Możesz też powiedzieć pracodawcy, że zgłosisz sprawę do sądu pracy. Często to wystarcza.
Umowa pisemna to Twoja tarcza ochronna.
Na co jeszcze warto uważać?
Uważaj na zbyt piękne obietnice. Uważaj na brak konkretów. Uważaj na naciski typu „podpisz teraz”.
Dobry pracodawca da Ci czas. Dobry pracodawca odpowie na pytania. Dobry pracodawca nie boi się papierów.